کرمانشاه و فقر بلندپروازی‌های توسعه گرایانه

این یادداشت روایتی کوتاه از داستان توسعه در کرمانشاه و چالش تلخ کمرنگ شدن دغدغه‌ها و بلندپروازی‌ها در این دیار است که در ادامه می‌خوانید:
بخش زیادی از اتفاقات مهم توسعه‌ای در دنیا محصول رویاپردازی‌ها و بلندپروازی‌های توسعه گرایانه بوده و در کرمانشاه ما هم از این قاعده دور نیست.
بر اساس یکی از افسانه‌های قدیمی مردم منطقه کرمانشاهان، بقایای «فرهادتراش» متعلق به طرح احداث یک کانال سنگی توسط فرهاد، برای انتقال آب شرب از سراب بیستون به دشت‌های واقع در شرق شهر کنونی کرمانشاه بوده است. و از این کار به عنوان شرط بزرگ و به ظاهر غیر قابل انجام خسرو ساسانی برای این سنگ تراش افسانه‌ای یاد شده است. ولی با همه دشواری‌ها فرهاد عاشق در انجام تردید نکرده است.
پدید آمدن «تاق بستان» اولین نقاشی متحرک سنگی دنیا و «کتیبه بیستون»  بزرگ‌ترین سنگ‌نوشتهٔ جهان به عنوان دو اثر شگفت انگیز در غرب کشور در واقع محصول یک بلندپروازی و رویاپردازی برای نمایاندن عظمت و شکوه حکومت‌های وقت ایران به مسافران و تاجران دیگر کشورها هنگام عبور از جاده بین المللی ابریشم بوده است‌.
و یا معماری سنگی منطقه هورامان و ایجاد باغات مثمر و آباد در دامنه‌های شیب دار و سنگلاخی کوهستان شاهو، محصول جسارت و بلندپروازی انسان‌هایی  بوده که تسلیم جبر طبیعت نشده‌اند و آن ها در این مسیر موفق شده اند یک کانون بزرگ تمدنی مهم و بی مانند را در دل کوهای بکر و صعب العبور زاگرس شکل دهند.
احداث کاروانسراهای بیستون، ماهیدشت، اسلام آباد و قصرشیرین در دوران صفوی با رویای فراهم کردن زیرساخت ها برای ایجاد پررونق ترین مسیر تجاری و زیارتی غرب آسیا بنا شده اند. احداث بازار سرپوشیده کرمانشاه که در دوران  قاجاریه بزرگترین و پرورنق ترین بازار غرب ایران بود، محصول همین نوع دغدغه‌های توسعه گرایانه است.
و یا در دوران دولت مدرن، داستان ایجاد بیمارستان بزرگ و مجهز قرنطینه قصرشیرین برای کنترل بیماری های واگیردار در ورودی غربی ایران، احداث بیمارستان مسیح دومی بیمارستان مدرن تاریخ ایران و اجرای طرح لوله کشی آب شرب کرمانشاه در دهه سی به عنوان سومین شهر ایران، معجزه‌ رویاپردازی ها برای حفظ سلامت و تامین آب شرب سالم برای مردم است. در کنار این ها احداث اولین سینما، اولین استادیوم، اولین فرودگاه، اولین شهربازی، اولین دانشگاه و … در تاریخ غرب کشور هم در کرمانشاه رقم خورده است.
در حوزه صنعت هم پالایشگاه کرمانشاه اولین مجموعه صنعتی در تاریخ غرب کشور است. و علاوهدبر آن؛ کارخانه های‌ قند اسلام آباد، الکل سازی باختر، سیلو کرمانشاه، شیر بیستون، پشم بافی‌ کشمیر (بزرگترین کارخانه پشم بافی خاورمیانه)، نوشابه سازی زمزم، سیمان غرب، پارس تحریر، کاشی بیستون، چینی کُرد، نازگل، روژین تاک، پتروشیمی بیستون، پتروشیمی کرمانشاه، جهان فولاد غرب، پتروشیمی پلیمر، قوطی سازی سینا، کاغذ سنگی خسروی و … در زمان بهره برداری جزو اولین مجموعه های غرب کشور در آن حوزه خود بوده‌اند.
با وجود همه این برش‌های زیبا از تاریخ این منطقه، طی این سال ها، بلندپروازی‌ها و رویاپردازی های توسعه گرایانه در کرمانشاه، بسیار کمرنگ شده است و با افسوس بسیار باید گفت، تعدادی از مجموعه هایی که در بالا از آن ها یاد شد، اکنون دیگر وجود فیزیکی ندارند.
رمز دستیابی به توسعه، تن ندادن و عادت نکردن به روزمرگی‌ها و بیهودگی‌ها و برخورداری از جسارت، برای گام برداشتن به سوی رویاپردازی ها و بلندپروازی های توسعه گرایانه است. شاید اگر این بلندپروازی ها نبود بسیاری این مجموعه هایی که از آن ها سخن به میان آمد، هم شکل نمی گرفت.
کرمانشاه امروز برای گذر از چالش توسعه نیافتگی احتیاج به کسانی دارد که مدام به ایجاد اولین‌ها، بزرگترین‌ها، پیشرفته‌ترین‌ها، وسیع‌ترین‌ها، نزدیک‌ترین دسترسی ها و … فکر کنند و در پی انجام آن برآیند. تجربه این سال ها ثابت کرده با مدیران ناتوان، معمولی، سفارشی و فاقد خلاقیت نمی توان تغییری در وضعیت فعلی ایجاد کرد و وضع از این هم بدتر می‌شود./

بهزاد خالوندی